Place de la Comédie, Montpellier: vergroening en verkoeling met TreeParker

Montpellier laat met de herinrichting van Place de la Comédie zien hoe stedelijke vergroening kan bijdragen aan een klimaatbestendige toekomst. Als onderdeel van de ambitie om vóór 2026 meer dan 50.000 bomen en struiken aan te planten, werden op het plein resistente iepen teruggebracht en voorzien van een duurzame groeiplaats met TreeParker. Het project combineert verkoeling, biodiversiteit en historische identiteit en vormt een inspirerend voorbeeld van klimaatadaptatie in de openbare ruimte.

De vergroening van Place de la Comédie in Montpellier staat symbool voor een ambitieuze stedelijke visie waarin klimaatadaptatie, leefkwaliteit en biodiversiteit centraal staan. De Franse stad zet volop in op een groenere en aangenamere leefomgeving en heeft zich daarbij een indrukwekkend doel gesteld: 50.000 bomen planten vóór 2026. Dit ambitieuze doel werd in 2026 officieel behaald: ‘Sinds de start van het initiatief zijn er in Montpellier meer dan 50.000 bomen en struiken geplant. Het doel werd bereikt met het planten van de 50.000e boom bij de Hypatie-school op 13 januari 2026”. Met dit grootschalige programma wil Montpellier het aantal schaduwrijke plekken tijdens hittegolven aanzienlijk vergroten en verkoelende zones creëren die inwoners beschermen tegen extreme temperaturen. De ambitie is om van de stad een veerkrachtige, aantrekkelijke en toekomstbestendige omgeving te maken. Het project omvat de aanleg van nieuwe parken, extra aanplant in openbare ruimten en het vergroenen van straten en pleinen door de hele stad.

Door de voortdurende klimaatverandering nemen hittegolven toe en worden ze steeds intenser. Montpellier is hier bijzonder kwetsbaar voor. Het is belangrijker dan ooit om de stad af te koelen. Volgens een simulatie die is uitgevoerd op de 8 hectare van het Comédie Esplanade-project kan de gevoelstemperatuur op verschillende plekken tegen 2030 met 2°C tot 7°C worden verlaagd. Dit resultaat kan worden bereikt door de bodem waterdoorlatend te maken, extra bomen te planten en de aanwezigheid van water te vergroten.

Deze aanpak is gebaseerd op de aanbevelingen van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change). Op de Esplanade wordt bijna 4.300 m² vergroend, met name door de aanleg van brede groenstroken en door bomen te planten aan de voet van rijen platanen. In totaal worden meer dan 50 extra bomen geplant in het gebied rond de Comédie en de Esplanade. Naast vernevelingsinstallaties worden grote fonteinen met verfrissende waterpartijen geplaatst op de kruising van de Comédie en de Esplanade, die voor verkoeling zorgen in de richting van het Musée Fabre.

Het vergroeningproject van Place de la Comédie biedt de kans om de iep, die ooit een centrale plaats innam op het plein, opnieuw te introduceren. De keuze voor de iep is weloverwogen. Lange tijd was de iep het embleem van de pleinen in steden en dorpen in het zuiden van Frankrijk. In de 19e eeuw waren iepen een van de meest gewaardeerde boomsoorten in Montpellier. Ze werden gebruikt om de Esplanade aan te kleden en sierden ook de Koninklijke Plaats van Peyrou. De soort die is gekozen voor de nieuwe aanplant op Place de la Comédie is de Ulmus Lutèce, een hybride ontwikkeld door INRAE en resistent tegen de iepenziekte. Met een hoogte van ongeveer 8 meter bij aanplant kunnen de iepen op het historische plein uiteindelijk een hoogte van 12 meter bereiken. Zo zullen ze gaan bijdragen aan het verbeteren van het ecosysteem en het creëren van schaduwrijke ruimtes die aansluiten bij de geschiedenis van de stad.

De herintroductie van iepen op Place de la Comédie ging van start in het vroege voorjaar van 2023. Elke boom kreeg een aanzienlijke hoeveelheid bodemvolume van bijna 75 m³ per boom met het TreeParker-systeem. De bomen zijn voorzien van irrigatiesystemen en uitgerust met vochtsensoren om het vochtgehalte van de bodem wekelijks te monitoren. Om de aanplant mogelijk te maken, werd de bovenste verdieping van de ondergrondse parkeergarage opgeofferd. Op niveau 1 van deze parkeergarage, direct onder het plein, zijn grote TreeParker-boombunkers aangelegd. Deze unieke situatie bracht tal van uitdagingen met zich mee, doordat rekening moest worden gehouden met bestaande constructies, kabels en leidingen. Dankzij de flexibiliteit van het TreeParker-systeem konden deze obstakels echter succesvol worden geïntegreerd. Het systeem is modulair opgebouwd en eenvoudig in hoogte aan te passen, waardoor kabels en leidingen efficiënt kunnen worden ingepast zonder afbreuk te doen aan de groeiruimte van de bomen.

Het TreeParker-systeem bestaat uit gekoppelde modules met daartussen ruimte voor een bodemsamenstelling die is afgestemd op de behoeften van de boomsoort. Hierdoor beschikken de bomen over voldoende ondergrondse ruimte om zich gezond te ontwikkelen en ongehinderd te wortelen. Door de natuurlijke groeicondities van een boom zo goed mogelijk na te bootsen, ontstaat een duurzame groeiplaats waarin bomen ook in een sterk verstedelijkte omgeving, omringd door bestrating en bebouwing, gezond oud kunnen worden.

In de zomer van 2024 bezochten we Place de la Comédie om de ontwikkeling van de bomen te observeren. De iepen zijn goed aangeslagen, verkeren in een goede conditie en hebben een gezonde bladmassa. Nu is het een kwestie van goed onderhoud en de bomen tijd geven om uit te groeien tot gezonde, volwassen exemplaren. Zo kunnen ze Montpellier in de toekomst vele klimaatvoordelen bieden!