In de openbare ruimte delen bomen, verharding en waterberging steeds vaker schaarse ondergrondse ruimte. Tegelijkertijd wordt dezelfde ondergrond intensief gebruikt voor kabels, leidingen en funderingen. Als deze functies los van elkaar worden ontworpen, ontstaan conflicten onder de grond die zich bovengronds uiten in wortelopdruk, wateroverlast, bodemverdichting en bomen die structureel onder stress staan. De uitdaging ligt daarom niet in méér maatregelen, maar in het slim integraal ontwerpen van de ondergrond. Zo zitten groen, grijs en blauw elkaar niet langer in de weg, maar versterken deze principes elkaar juist.
Waar gaat het in de praktijk vaak mis?
In de openbare ruimte wordt de ondergrond nog steeds functioneel opgedeeld. Waterberging wordt opgelost met aparte voorzieningen, bomen krijgen een beperkt plantvak en verharding wordt ontworpen op maximale draagkracht voor verkeersveiligheid en stabiliteit. Ondergronds overlappen deze keuzes elkaar, met alle gevolgen van dien:
- Geen ruimte voor wortelgroei
- Wortelopdruk (schade aan de bestrating)
- Bodemverdichting
- Verstoorde waterhuishouding
- Tekort aan water en zuurstof voor de boom
- Bomen die onder stress staan
Integraal ontwerp waarin wortelgroei, waterberging en infrastructuur samenkomen
Integraal ontwerpen houdt in dat je de ondergrond benadert als één samenhangend systeem, waarin meerdere disciplines tegelijk worden gefaciliteerd. Een praktijkgerichte manier om bomen, verharding en waterberging samen te brengen, is het toepassen van een boombunkersysteem. Boombunkersysteem TreeParker is een ondergrondse constructie die bomen in de bestrating een optimale groeiplaats biedt. Het systeem is geschikt voor zowel nieuwe als bestaande bomen.
De zwaarste verkeerslasten
Het TreeParker-systeem draagt de zwaarste verkeerslasten, waardoor bodemverdichting wordt voorkomen en wortels zich vrij kunnen ontwikkelen binnen de boombunker. Vaak wordt de ruimte gevuld met een speciaal bomensubstraat dat waterdoorlatend en voedingsrijk is. De boombunker bestaat uit een modulaire constructie en wordt onder het maaiveld geplaatst.
Optimaal stormwatermanagement
Boombunkersysteem TreeParker kan optimaal worden gecombineerd met watermanagement. Door het systeem aan te sluiten op een regenkolk wordt regenwater tijdelijk gebufferd in de groeiplaats. Dit water wordt vervolgens langzaam vrijgegeven aan de boom in droge perioden, waardoor droogtestress afneemt en bovengronds het risico op wateroverlast of overstroming aanzienlijk wordt verminderd.
Bestrating blijft intact
Om te voorkomen dat wortels zich richting de bestrating ontwikkelen en schade veroorzaken, wordt in de boombunker Tree Root Guiding wortelgeleiding toegepast. Met wortelgeleiding worden wortels vanaf het begin actief gestuurd naar veilige groeizones binnen het boombunkersysteem en weg van verharding. Zo blijft de bestrating stabiel, terwijl de boom toch voldoende ruimte heeft om gezond te groeien.
Integratie van kabels en leidingen
Naast ruimte voor gecontroleerde wortelgroei en waterberging biedt een boombunkersysteem ook de mogelijkheid om kabels en leidingen te integreren. Door infrastructuur bewust mee te ontwerpen binnen of langs het boombunkersysteem blijven kabels en leidingen bereikbaar voor beheer en onderhoud, terwijl ze fysiek gescheiden blijven van het wortelstelsel. Dit voorkomt schade door wortelgroei, verkleint de kans op storingen en zorgt ervoor dat bomen en ondergrondse nutsvoorzieningen duurzaam naast elkaar kunnen functioneren.
Door waterberging, groeiruimte, wortelgeleiding en nutsvoorzieningen te combineren, ontstaat een integraal en toekomstbestendig ontwerp dat wortelopdruk voorkomt, de waterhuishouding verbetert en bomen gezond oud laat worden.
Overzicht: functies combineren in één ondergronds systeem
Dit overzicht laat zien hoe verschillende uitdagingen in de openbare ruimte opgelost kunnen worden door een integraal ontwerpprincipe toe te passen. Een boombunker combineert waterberging, bomen en verharding in één systeem en biedt zelfs mogelijkheden voor de integratie van kabels en leidingen.
Functie in de openbare ruimte |
Probleem zonder integrale aanpak |
Integraal ontwerpprincipe |
|
Bomen en wortelgroei |
Slechte groei, instabiliteit en beperkte levensduur |
Boombunkersysteem TreeParker met voldoende doorwortelbare ruimte, afgestemd op de beoogde levensduur van de boom volgens de Bomenmonitor van Norminstituut Bomen |
|
Waterberging en waterhuishouding |
Wateroverlast bij piekbuien of verdroging in droge perioden |
Boombunkersysteem TreeParker koppelen aan regenwaterafvoer, zodat water wordt gebufferd en gericht wordt ingezet voor bewatering van bomen, zonder bovengrondse wateroverlast |
|
Verharding |
Bodemverdichting, wortelopdruk en schade aan bestrating |
Boombunkersysteem TreeParker met draagkracht voor de zwaarste verkeerslasten, gecombineerd met een Tree Root Guiding wortelgeleidingssysteem om wortels weg te sturen van de verharding |
|
Ondergrondse kabels en leidingen |
Ruimtegebrek, beschadiging, beperkte bereikbaarheid en verhoogd risico op schade bij onderhoud of herinrichting |
Integratie van kabels en leidingen in boombunkersysteem TreeParker, waarbij een aparte, toegankelijke zone of kabelgoot wordt opgenomen die fysiek is gescheiden van het wortelvolume |
Waarom een integraal ontwerp op lange termijn beter werkt
Door vooraf goed na te denken over het combineren van diverse functies in de openbare ruimte, ontstaat er een slimme, toekomstbestendige infrastructuur. Een integraal ontwerp:
- Voorkomt conflicten in de ondergrond door groen, grijs en blauw vanaf het begin goed op elkaar af te stemmen
- Verbetert de gezondheid en levensduur van bomen door een optimale groeiplaatsinrichting
- Ondersteunt een robuuste waterhuishouding waarin regenwater wordt gebufferd, geïnfiltreerd en benut in plaats van afgevoerd
- Beperkt schade aan verharding en ondergrondse infrastructuur door wortelgroei te sturen en constructies los te koppelen van het wortelgestel
- Verlaagt beheer-, onderhouds- en herstelkosten door een voorspelbare, toegankelijke en onderhoudsvriendelijke ondergrond te creëren
Samenvatting
Waterberging, bomen en verharding combineer je succesvol door de ondergrond integraal te ontwerpen en functies niet los van elkaar te benaderen. Door vanaf het begin voldoende groeiruimte voor bomen te combineren met waterbuffering, een robuuste waterhuishouding en een draagkrachtige constructie, voorkom je conflicten onder de grond. Zo ontstaat een toekomstbestendige openbare ruimte waarin bomen gezond kunnen groeien, regenwater efficiënt wordt ingezet en verharding veilig en stabiel blijft, met minder beheer- en herstelkosten op de lange termijn.
